Zbiór haseł zaczynających się na literę A
abakus (liczydło) - Przyrząd do liczenia składający się z rzędów koralików, znajdujących się, na drucie zamocowanym na ramie. Liczydło z dziewięcioma koralikami w każdym rzędzie może być używane do liczenia w zwykłej arytmetyce, gdzie najniższy rząd pokazuje liczbę jednostek, kolejny dziesiątek, następny setek itd. Liczydła różnego typu są wciąż używane do liczenia w niektórych krajach, a ich znawcy potrafią na nich liczyć bardzo szybko.
akr - Jednostka powierzchni (używana w krajach anglosaskich) równa 4840 jardom kwadratowym. Akr równy jest 0,40468 hektara.
aksjomat (postulat) - W systemie matematycznym lub logicznym jest to warunek początkowy lub założenie, które przyjmujemy jako przwdziwe bez dowodu i z którego można wyprowadzić inne założenia lub twierdzenia. W dowodach matematycznych aksjomatami są często dobrze znane formuły, które zostały już dawno udowodnione.
aksjomat wyboru - Aksjomat mówiący, że jeśli mamy pewną rodzinę zbiorów, możemy utworzyć nowy zbiór przez wybranie jednego elementu z każdego.
alef - Pierwsza liczba alfabetu hebrajskiego, używana do oznaczenia niektórych liczb kardynalnych. ℵ0 (czytaj alef zero), liczba krdynalna wyrażająca moc zbioru wszytskich liczb naturalnych.
alfanumeryczny - Opisuje wszystkie możliwe znaki (lub ich kody), które zastępuja litery alfabetu lub cyfry w szczególności w informatyce.
algebra - Dział matematyki, w którym symbole są używane do reprezentowania liczb lub zmiennych bioroących udział w operacjach arytmetycznych. Z początku algebra była teorią rozwiązywania równań, przedewszystkim pierwszego i drugiego stopnia o współczynnikach liczbowych. W XCI w. rozpoczęto badania równań trzeciego i czwartego stopnia. Dopiero na przełomie XIX i XX w. algebra przekształciła się z nauki o równaniach i wielomianach o współczunnikach liczbowych w algebrę zajmującą się abstrakcyjnie działaniami na elementach zbiorów dowolnej natury. Przedmiotem badań współczesnej algebry są grupy, pierścienie, ciała, przestrzenie liniowe, przestrzenie wektorowe i inne. Słowo algebra pochodzi od wyrazu "al-dźabar" zawartego w tytule dzieła arabskiego uczonego Al-Chwarizmiego.
algebra Boole'a - System logiki matematycznej używający symboliki teorii zbiorów do przedstawienia logicznych operacji w formie matematycznej. Był to pierwszy system logiczny używający metod algebraicznych do powiązania symboli w dowodach i dedukcji.
algorytm - metoda postępowania zawierająca zbiór poleceń ze wskazaniem kolejności ich wykonania. Rozwój informatyki spowodował, że algorytmy stały się jej podstawowym pojęciem. W zastosowaniu do komputerów przez algorytmy rozumiemy wykonanie skończonej liczby działań w ściśle określonym porządku na zadanym, skończonym zbiorze danych początkowycyh. Działania te prowadzą do uzyskania skończonego zbioru wyników końcowych. Od algorytmu wymaga się, aby był efektywny, tzn. aby wszystkie operacje algorytmu były wystarczająco proste do realizacji i możliwe do wykonania w określonym, skończonym czasie, w którym istnieje jeszcze sens praktycznego wykorzystania rozwiązania.
algorytm Euklidesa - Metoda wyznaczania największego wspólnego dzielnika dwóch liczb naturalnych a i b, gdzie a < b opracowana przez greckiego matematyka Euklidesa.
algorytmizowalne - Intuicyjnie, problem lub funkcja są algorytmizowalne, jeśli możliwe jest rozwiązanie ich przez maszynę (komputer) w skończonym czasie.
allometria - Związek pomiędzy dwoma zmiennymi, który może być opisany równaniem: y = axb, gdzie x i y są zmiennymi, a stałą, natomiast b - współczynnikiem wzrostu.
alternatywa - Symbol ∨. W logice relacja lub pomiędzy dwoma zdaniami logicznymi lub funktorami zdaniotwórczymi. Alternatywę traktujemy jako "jedno lub drugie lub oba". Dla dwóch zdań logicznych p i q zdanie p ∨ q jest fałszem tylko wtedy, gdy oba zdania składowe są fałszem, w innym przypadku jest ono prawdą.
amplituda - Maksymalna wartość pewnej zmiennej wielkości liczona od średniej lub podstawowej (bazowej) wartości.
analiza - Dział matematyki związany z procesem granicznym oraz pojęciem zbieżności. Zawiera on rachunek różniczkowy i całkowy, teorię szeregów nieskończonych oraz funkcji analitycznych. Tradycyjnie zawiera też badanie funkcji zmiennej rzeczywistej lub zespolonej związane z rachunkiem różniczkowym lub całkowym.
analiza harmoniczna - Użycie szeregów trygonometrycznych do analizowania funkcji.
analiza numeryczna - Nauka zajmująca się metodami obliczeniowymi, które stosują przybliżenia.
analiza systemowa - Szczegółowa analiza działalności organizacji lub systemu, jego podstawowych celów oraz wymagań, które musi spełnić, aby polepszyć swoje wyniki lub rozwiązać inne problemy. Analiza systemowa redukuje liczbę kroków potrzebnych do rozwiązania problemu w formie logicznej.
analiza wymiarowa - Użycie wymiarów wielkości fizycznych do sprowadzenia zależności pomiędzy nimi. Analiza wymiarowa używana jest również do otrzymania jednostki pewnej wielkości i zaproponowania nowego równania.
analogia - Ogólne podobieństwo pomiędzy dwoma problemami lub metodami. Analogii używa się do wskazania rezultatów jednego problemu, wynikających ze znanych rezultatów drugiego.
angstrem - Symbol Å. Jednostka długości definiowana jako 10-10 metra. Angstrem jest czasami używany do określania długości fali światła lub promieniowania ultrafioletowego albo do określania rozmiaru molekuł.
antylogarytm - Funkcja odwrotna do logarytmu. Dla logarytmu dziesiętnego, antylogarytm z x to 10x.
antynomia - Sprzeczność logiczna, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności.
apotema - W wielokącie foremnym promień okręgu wpisanego w ten wielokąt. Odcinek łączący środek wielokąta foremnego ze środkiem jego boku. W ostrosłupie prawidłowym apotema to wysokość ściany bocznej.
apsyda - Dowolny punkt na orbicie, w którym kierunek ruchu obiektu orbitującego tworzy kąt prosty z promieniem wodzącym.
ar - Symbol a. Jednostka miary powierzchni równa 100 metrom kwadratowym. 1 ar równy jest 119,60 jardów kwadratowych.
arcus cosecans (arccosec) - Funkcja odwrotna do cosecansa.
arcus kosinus (arccos) - Funkcja odwrotna do kosinusa.
arcus kotangens (arcctg) - Funkcja odwrotna do kotangensa.
arcus secans (arcsec) - Funkcja odwrotna do secansa.
arcus sinus (arcsin) - Funkcja odwrotna do sinusa.
arcus tangens (arctg) - Funkcja odwrotna do tangensa.
argument liczby zespolonej - Jest to kąt, jaki tworzy wektor reprezentujący daną liczbę zespoloną z osią rzeczywistą OX.
argumentacja - W logice - ciąg zdań lub form zdaniowych zaczynających się od zbioru założeń, a kończących się wnioskiem.
arytmetyka - Nauka dotycząca umiejętności niezbędnych do wykorzystania liczb w przypadku rozwiązywania problemów zawierających informacje liczbowe. Zawiera ona również zrozumienie struktury systemu liczb oraz umiejętność przekształcania liczb z jednej formy na drugą.
asymetryczna - Oznacza każdą figurę, której nie możemy podzielić na dwie części, będące względem siebie odbiciem.
asymptota - Linia prosta, do której krzywa zbliża się na nieskończenie małą odległość, gdy punkt oddala się w nieskończoność po gałęzi krzywej.
atraktor - Punkt lub zbiór punktów w przestrzeni fazowej, do których dąży system zmieniający się w czasie. Pojęcie atraktora systemu wywodzi się z teorii chaosu.