Mathura - dzienna porcja matury
Codzienny trening maturalny - rozwiązuj zadania codziennie, by dobrze przygotować się do egzaminu!
Zadanie 217
Ostrosłup prawidłowy trójkątny ma objętość
$$
V=48\sqrt{3}.
$$
Krawędź boczna ściany tworzy z płaszczyzną podstawy kąt
$$
60^\circ.
$$
Oblicz pole powierzchni całkowitej tego ostrosłupa.
Oznaczmy:
$$
a
$$
– długość boku podstawy,
$$
H
$$
– wysokość ostrosłupa,
$$
S
$$
– wierzchołek ostrosłupa,
$$
O
$$
– środek podstawy,
$$
A
$$
– wierzchołek podstawy.
Podstawa jest trójkątem równobocznym, więc
$$
P_p=\frac{a^2\sqrt{3}}{4}.
$$
Krok 1. Zależność między wysokością ostrosłupa a bokiem podstawy.
Ponieważ krawędź boczna $SA$ tworzy z płaszczyzną podstawy kąt $60^\circ$, to w trójkącie prostokątnym $SAO$ mamy
$$
\angle SAO=60^\circ.
$$
W trójkącie równobocznym odległość środka podstawy od wierzchołka jest równa
$$
OA=\frac{2}{3}\cdot\frac{a\sqrt{3}}{2}=\frac{a\sqrt{3}}{3}.
$$
Z definicji tangensa:
$$
\tan 60^\circ=\frac{H}{OA}.
$$
Czyli
$$
\sqrt{3}=\frac{H}{a\sqrt{3}/3}.
$$
Stąd
$$
H=\sqrt{3}\cdot\frac{a\sqrt{3}}{3}=a.
$$
Zatem
$$
H=a.
$$
Krok 2. Korzystamy ze wzoru na objętość.
$$
V=\frac13 P_p\cdot H.
$$
Podstawiamy:
$$
48\sqrt{3}=\frac13\cdot\frac{a^2\sqrt{3}}{4}\cdot a.
$$
$$
48\sqrt{3}=\frac{a^3\sqrt{3}}{12}.
$$
Mnożymy stronami przez $12$:
$$
576\sqrt{3}=a^3\sqrt{3}.
$$
$$
a^3=576.
$$
Ponieważ
$$
576=64\cdot 9,
$$
to
$$
a=\sqrt[3]{576}=4\sqrt[3]{9}.
$$
Krok 3. Obliczamy pole podstawy.
$$
P_p=\frac{a^2\sqrt{3}}{4}.
$$
Mamy
$$
a^2=(4\sqrt[3]{9})^2=16\sqrt[3]{81}=16\cdot 3\sqrt[3]{3}=48\sqrt[3]{3}.
$$
Zatem
$$
P_p=\frac{48\sqrt[3]{3}\sqrt{3}}{4}=12\sqrt{3}\sqrt[3]{3}.
$$
Krok 4. Obliczamy wysokość ściany bocznej.
Niech $M$ będzie środkiem boku podstawy. Wtedy $SM$ jest wysokością ściany bocznej.
W trójkącie równobocznym
$$
OM=\frac{1}{3}\cdot\frac{a\sqrt{3}}{2}=\frac{a\sqrt{3}}{6}.
$$
W trójkącie prostokątnym $SOM$:
$$
SM=\sqrt{SO^2+OM^2}=\sqrt{H^2+\left(\frac{a\sqrt{3}}{6}\right)^2}.
$$
Ponieważ $H=a$, mamy
$$
SM=\sqrt{a^2+\frac{3a^2}{36}}
=\sqrt{a^2+\frac{a^2}{12}}
=\sqrt{\frac{13a^2}{12}}
=a\sqrt{\frac{13}{12}}.
$$
Krok 5. Obliczamy pole powierzchni bocznej.
Jedna ściana boczna jest trójkątem o podstawie $a$ i wysokości $SM$, więc jej pole wynosi
$$
\frac12 a\cdot SM.
$$
Są trzy takie ściany, więc
$$
P_b=3\cdot\frac12 a\cdot SM=\frac32 a\cdot SM.
$$
Podstawiamy:
$$
P_b=\frac32 a\cdot a\sqrt{\frac{13}{12}}
=\frac32 a^2\sqrt{\frac{13}{12}}.
$$
Ponieważ
$$
a^2=48\sqrt[3]{3},
$$
to
$$
P_b=\frac32\cdot 48\sqrt[3]{3}\cdot \sqrt{\frac{13}{12}}
=72\sqrt[3]{3}\cdot\sqrt{\frac{13}{12}}.
$$
Możemy uprościć:
$$
\sqrt{\frac{13}{12}}=\frac{\sqrt{39}}{6},
$$
więc
$$
P_b=72\sqrt[3]{3}\cdot\frac{\sqrt{39}}{6}
=12\sqrt{39}\sqrt[3]{3}.
$$
Krok 6. Pole powierzchni całkowitej.
$$
P_c=P_p+P_b.
$$
Zatem
$$
P_c=12\sqrt{3}\sqrt[3]{3}+12\sqrt{39}\sqrt[3]{3}.
$$
Wyłączamy wspólny czynnik:
$$
P_c=12\sqrt[3]{3}\left(\sqrt{3}+\sqrt{39}\right).
$$
Odpowiedź:
$$
P_c=12\sqrt[3]{3}\left(\sqrt{3}+\sqrt{39}\right).
$$